تبلیغات
انجمن علمی مهندسی صنایع مهرآستان - آشنایی عمومی با روش تحقیق-درس چهارم
انجمن علمی مهندسی صنایع مهرآستان
انسان آن چیزی خواهد شد که خود باور دارد!
به انجمن علمی مهندسی صنایع مهرآستان خوش آمدید

درس چهارم- چه اطلاعاتی برای جواب دادن به سوال نیاز داریم؟


چکیده درس چهارم: برای این که به جواب مناسب برسیم٬ هم باید به عوامل سازنده جواب احتمالی توجه کنیم و هم از روش های مناسب مطالعه برای گردآوری اطلاعات مورد نیازمان استفاده کنیم و با منابع اصلی پیدا کردن کتاب و مقاله آشنا باشیم.

عوامل سازنده جواب احتمالی
چه کشی جواب سوال ما را می داند؟ برای این که بدانیم جوابی که در ذهن داریم درست است یا نه و یا چه قدر درست است٬ باید به کجا مراجعه کنیم؟ چه اطلاعاتی نیاز داریم که پیدا کنیم؟

گفت و گو با رهگذران درباره علت یک حادثه آتش سوزی و میزان خسارات کمک چندانی نمی کند. آیا رییس پلیس یا آتش نشانی منطقه می تواند به شما پاسخ بدهد؟ قاعدتا آنها در موقعیتی هستند که بهتر از رهگذران می توانند روشن کنند که علت حادثه چه بوده و چند نفر آسیب دیده اند و چه قدر خسارت وارد شده است.
این که برای پاسخ به یک سوال چه نوع اطلاعاتی لازم است مسئله تعیین کننده ای است. مثلا دانستن این که نوع موادی که موجب آتش شده چه بوده است کمک مهمی است به این که این آتش ناشی از بی احتیاطی است یا عمدی بوده.
این که محل آتش سوزی به چه کاری اختصاص داشته هم در تعیین تکلیف سوال ها اهمیت دارد. ممکن است آتش سوزی در انبار کالا صورت گرفته باشد٬ اما این که انبار پر بوده یا خالی بوده یا اصلا متروکه بوده در تعیین میزان خسارات تعیین کننده است.
می بیند که برای دانستن پاسخ یک سوال ما نیاز داریم عوامل سازنده یک جواب احتمالی را حدس بزنیم و نهایتا بشناسیم. بدون تسلط به جوانب یک مسئله طبعا پاسخی که پیدا کنیم دقیق و قابل اعتماد نخواهد بود.
اگر از محتوای درس های پیشین کمک بگیریم برای این که جواب اولیه خوبی پرورش دهیم باید:
- اطلاعات خوب و قابل اعتمادی داشته باشیم یا اطلاعات خود را تکمیل کنیم.
- آن اطلاعات را به خوبی درک و جذب کرده باشیم.
- قادر به تجزیه و تحلیل حادثه یا موضوع مورد بررسی باشیم.
- به هر یک از بخش های مسئله یا موضوع مان فکر کنیم.
- از یک جانبه نگریستن به مسئله پرهیز کنیم و همه جانبه نگر باشیم.
- ارزیابی درست و همه جانبه ای از مسئله و اولویت های رسیدن به جواب نهایی پیدا کنیم.

کتاب و اسناد مکتوب
فرض کنید شما می خواهید مغازه ای در بازار باز کنید٬ ولی دوستی به شما می گوید این راسته بازار جای خوبی برای این کار نیست٬ چون آتش سوزی های مختلفی در آن اتفاق افتاده است و امن نیست.

شما تصمیم می گیرید نگاهی به تاریخ محل بیندازید و ببینید واقعا چند بار آتش سوزی آن جا اتفاق افتاده و آیا فقط در همین محل بوده و دیگر قسمت های بازار ایمن بوده اند یا نه و اصلا چند آتش سوزی مثلا در ۵ سال اخیر در این محل رخ داده است.
برای این کار شما می توانید با چند مغازه دار در همسایگی صحبت کنید. اما اگر آنها اطلاعات کافی و قانع کننده ای نداشته باشند یا اطلاعات شان ضد و نقیض باشد٬ راهی ندارید جز این که به شهرداری و آتش نشانی محل مراجعه کنید. در شهرداری شما را به آرشیو خبری راهنمایی می کنند. آن جا همه خبرهای آتش سوزی ۵ ساله گردآوری شده است.
اما برای پیدا کردن سابقه آتش سوزی ها در محل خاص باید بین ده ها خبر و گزارش و بریده روزنامه ها بگردید. راه چاره چیست؟
در این جا به روش های خواندن نیاز خواهید داشت:
تلاش می کنید بفهمید این آرشیو بر چه اساسی تنظیم شده است و آیا نمایه یا راهنمایی برای محتوای خود و مثلا محله ها و آدرس ها دارد؟ این طوری می توانید در وقت تان صرفه جویی کنید.
بنابراین همیشه باید در مقابل انبوه اطلاعات به این فکر کنید که: آیا این اطلاعات هیچ گونه طبقه بندی ای دارد که با استفاده از آن سریع تر به آن چه می خواهید برسید؟
اگر لازم باشد گزارش های زیادی را ببینید٬ طبعا به جای این که همه گزارش ها را بخوانید آنها را ورق می زنید. هنگام ورق زدن در حقیقت شما با سرعت نکته های اصلی هر گزارش را مرور یا اسکن می کنید.
هدف شما این است که ببینید نکته آشنایی که به نحوی مربوط به بازار و آن راسته خاص باشد پیدا می کنید یا نه. مثلا از تمام گزارش هایی که مربوط به آتش سوزی در مدرسه یا خانه مس######ی باشد سریع تر می گذرید٬ چون ربط مستقیمی به آنچه جستجو می کنید ندارد.
اما اگر مدرسه و خانه ای نزدیک به آدرسی باشد که بازار آن جا قرار دارد٬ با تامل بیشتری متن را نگاه می کنید٬ چون فکر می کنید ممکن است رابطه ای بین آنها باشد.
مثلا ممکن است سیستم برق یا گاز آنها به هم مرتبط باشد یا معماری آنها به یک دوره معین تاریخی برگردد و آسیب مشخصی از نظر آتش سوزی در آن دوره وجود داشته باشد: مثلا سقف ها از چوب باشد.

روش مطالعه
آن چه شما به طور طبیعی انجام می دهید اگر به طور منظم انجام شود٬ روش های مطالعه نام دارد. در روش مطالعه شما سعی می کنید نیازهای خود را به منابع از سریع ترین راه ممکن برآورده کنید.

در واقع٬ شما پذیرفته اید نیازی نیست همه یک کتاب یا مجله یا مجموعه اسناد را بخوانیم تا به آنچه می خواهیم دست پیدا کنیم. به زبان دیگر، هدف شما از خواندن، روش مطالعه شما را هم تعیین می کند.
مطالعه عمیق و همه جانبه یک متن تنها زمانی ضرورت دارد که هدف شما آن را ایجاب می کند. در همان مثال «تاریخ آتش سوزی در راسته بازار» هدف شما یافتن دو سه نکته است:
  • آیا درست است که در این راسته بازار آتش سوزی اتفاق افتاده است؟
  • آیا درست است که اگر آتش سوزی رخ داده٬ تعداد آن ها در یک دوره معین بالاتر از حد عادی بوده است؟
  • آیا هیچ اقدامی برای ایمن سازی و جلوگیری از آتش سوزی انجام شده که بتوان با خیال راحت تری در آن راسته مغازه باز کرد؟

حالا اگر شما هدف دیگری داشته باشید٬ نوع مطالعه تان و زمان آن متفاوت خواهد شد. مثلا اگر شما بازرس بیمه باشید و بخواهید بدانید چرا میزان آتش سوزی در این منطقه بالا است یا مهندس معمار باشید و بخواهید روش های ایمن سازی مغازه های منطقه را بالا ببرید نوع مطالعه شما تغییر خواهد کرد و البته نوع منابعی که نیاز دارید و به آنها باید مراجعه کنید هم متفاوت خواهد بود.
به طور کلی می توان گفت که ما به روش های مختلفی یک متن یا منبع را می خوانیم تا به جواب برسیم:
- ورانداز کردن برای آشنا شدن با متن تا بدانیم به درد ما می خورد یا نه؛
- خواندن یا مرور سریع برای این که بدانیم چه بخش هایی از متن بیشتر به سوال ما نزدیک است؛
- خواندن با حوصله و دقیق بخش هایی از متن که به نظرمان می رسد کاملا به ما کمک می کند جواب یا سرنخی از جواب را پیدا کنیم؛
- خواندن با روش آمیخته؛ مثلا: در یک کتاب فروشی اول کتاب را ورانداز می کنیم و بعد نگاهی سریع به متن می اندازیم و نهایتا یک دو صفحه را ممکن است بخوانیم و سرانجام تصمیم بگیریم برای مطالعه عمیق کتاب را خریداری کنیم.
گاهی هم متنی که به آن مراجعه می کنیم طوری طبقه بندی شده که نیازی نیست به روش بالا به آن بپردازیم.
مثلا در مراجعه به یک فرهنگ لغت انگلیسی-فارسی مستقیم می رویم سر آن لغت و معانی را نگاه می کنیم. یا در مراجعه به یک دایره المعارف٬ مقاله خاصی را که می خواهیم پیدا می کنیم و می خوانیم.
اما روش ورانداز کردن برای آشنایی با منبع روشی عمومی است که در جست و جوهای آنلاین هم استفاده می شود. مثلا وقتی «روش های خواندن» را جستجو می کنیم٬ به فهرستی که گوگل ارائه می دهد نخست نگاهی می کنیم تا تصمیم بگیریم کدام یک ارزش کلیک کردن دارد.
در قدم بعدی هم از روش خواندن سریع استفاده می کنیم تا بدانیم باید لینک معرفی شده را حفظ یا رها کنیم.

حسن و عیب گوگل کردن
کاربران اینترنت امروزه به گوگل کردن هر نکته و سوالی عادت کرده اند و این به خودی خود بسیار خوب است. البته هنوز هستند کشانی که گوگل کنار دست شان هست٬ اما از آن استفاده نمی کنند.

برای این که انگیزه استفاده از گوگل را پیدا کنیم٬ باید ذهن مان را به پرسش گری عادت داده باشیم. یعنی در هر خبر و ادعایی که کمترین تردیدی پیدا کردیم بدانیم می شود سرنخی در گوگل از اصل ماجرا به دست آورد.
مثلا در شبکه های اجتماعی روزانه صدها تصویر مانند نجات دادن کودکی با لایک زدن و یا به اشتراک گذاشتن آنها در حال پخش شدن است که با گوگل کردن نام موسسه مورد ادعا و یا عکس به اشتراک گذاشته شده، به راحتی می‌توان به این نکته پی برد که تمام این عکس ها جعلی هستند.
اگر از گوگل به طور مرتب استفاده کنید مزایای بسیار آن را ملاحظه می کنید. اما گوگل محدودیت های زیادی هم دارد که باید به آن توجه کرد:
- این سرویس جست و جو منابع زبان فارسی را کامل پوشش نمی دهد؛
- ترتیب معمول معرفی لینک ها لزوما بهترین منابع را در صدر لینک ها به دست نمی دهد؛
- بسیاری از منابع کتابخانه ای٬ چه اسناد و نقشه ها و چه کتاب ها و صداها و فیلم ها در گوگل٬ قابل بازیابی نیست؛  
- گوگل در مورد منابع موجود در کتابخانه ممکن است سرنخی بدهد و مثلا نام و موضوع آن منابع را نشان دهد٬ اما برای دیدن اصل منابع باید به خود منبع یا کتابخانه مراجعه کرد و اتکا به گوگل جای مراجعه به اصل منبع و کتابخانه و کتاب فروشی را نمی گیرد.
نکته: اگر می خواهید به صورت یک کاربر حرفه ای در گوگل جستجو کنید به شما پیشنهاد می کنیم که در دوره «جستجوی قوی با گوگل» شرکت کنید.

سایت های مجله خوانی فارسی
در سال های اخیر به تدریج کتابخانه های آنلاین بسیاری برای منابع فارسی به وجود آمده اند و اکنون چندین سایت مرجع برای این موضوع در دسترس است٬ به خصوص این که به دست آوردن صفحاتی از یک مجله نایاب بسیار آسان شده است.

اگر کتاب ها را باز بشود در کهنه کتابفروشی ها یا کتابخانه ها پیدا کرد٬ معمولا دسترسی به مجلات بسیار دشوارتر است. اما در حال حاضر سه فعالیت همزمان در زمینه دیجیتال کردن مجلات فارسی در جریان است که دسترسی را بسیار آسان کرده است:
- وب سایت مگ ایران آرشیو بزرگی از حدود ۱۵۰۰ عنوان مجله فارسی دارد که هر روزه منابع تازه ای به آن اضافه می شود. مجله هایی که در مگ ایران به صورت فایل پی دی اف آماده سازی می شوند عمدتا مجلات دو دهه اخیر هستند.
بنابراین اگر مجله ای را می خواهید که شش ماه پیش منتشر شده یا در دهه ۷۰ و ۸۰ شمسی منتشر می شده٬ احتمال اینکه نسخه های آن را در این وب سایت پیدا کنید زیاد است.
این وبسایت در این نشانی قابل دسترسی است و با پرداخت حق اشتراکی معادل ۱۵ هزار تومان در سال می توانید از منابع اش استفاده کنید.
- وب سایت نورمگز آرشیو مجلات علوم انسانی جاری و قدیمی است که بیش از ۸۰۰ عنوان از مجلات قدیمی و جدید را آماده سازی کرده است. استفاده از این وب سایت رایگان است.
- کتابخانه مجلس شورا هم در زمینه انتشار لوح های فشرده از مجلات قدیمی فعال است. هر دوره از مجلات قدیمی را می توان با پرداخت ۵ تا ۱۰ هزار تومان به صورت دیجیتالی خریداری کرد. فهرست مجلات دیجیتالی این کتاب خانه را اینجا پیدا کنید.
بسیاری از مراکز علمی و کتابخانه ای فارسی امروزه بخش دیجیتال دارند و بخش هایی از انتشارات و منابع خود را به صورت آنلاین در اختیار علاقه مندان و محققان می گذارند. مثلا کتابخانه ملی هم به شما اجازه می دهد در هر موضوعی که می خواهید کتاب های منتشر شده را پیدا کنید و هم بخشی از آثار قدیمی کتابخانه را به صورت آنلاین در دسترس می گذارد.

کتابخانه های آنلاین فارسی
بسیاری از کتاب های فارسی کمیاب هم به همت علاقه مندان و کتاب دوستان اکنون در چندین وب سایت مختلف به صورت پی دی اف در دسترس است. برای دیدن دو نمونه از این وب سایت ها این آدرس ها را ببینید:


چگونه یادداشت برداریم؟
چه بخواهید نتیجه کارتان را به صورت گزارش ارائه کنید که در درس آخر به آن خواهیم پرداخت و چه بخواهید صرفا یک نتیجه گیری شخصی داشته باشید٬ همیشه بهتر است از موادی که می خوانید یا پرس و جوهایی که می کنید و مشاهداتی که دارید یادداشت بردارید. یادداشت می تواند به صورت شفاهی باشد یا کتبی یا تصویری.

به عبارت دیگر، شما می توانید نتیجه را مثلا روی موبایل خود بازگو کنید یا در دفترچه ای بنویسید یا با همان موبایل عکس بگیرید و برای خود حفظ کنید. طبعا اگر بخواهید نتیجه تحقیقات خود را به صورت منظم آماده و ارائه کنید باید با نظم معینی هم یادداشت برداری کنید.
در درس آخر با فنون و مسائل یادداشت برداری بیشتر آشنا می شوید.

هفت استراتژی خوب خواندن
برای آشنایی با روش های خواندن برای درک مفاهیم، بخش زیر را به عنوان مکمل بحث بالا می توانید مطالعه کنید. در اینجا به هفت استراتژی خواندن به اجمال اشاره می کنیم که نشان می دهد ذهن ما هنگام خواندن یک متن چگونه حرکت می کند تا به نتیجه گیری برسد:

۱. پیدا کردن جای متن جدید در میان خوانده های قبلی ما: وقتی به متن و مطلب تازه ای می رسیم٬ به طور طبیعی آن را با آن چه پیشتر خوانده ایم و می دانیم قیاس می کنیم تا بتوانیم آن را به مربوط ترین آنها پیوند دهیم و به اصطلاح در فایل خود جای دهیم و بر دانسته های پیشین خود بیفزاییم.
۲. فعال ساختن پرسش از متن و گفت و گو با متن: این روندی است که با هر خواندنی آمیخته است. وقتی می خوانیم میان ما و متن گفت و گویی آغاز می شود٬ مثل گفت و گوی حضوری با دوستی یا معلمی. از متن می شنویم و هم زمان آن را تحسین می کنیم یا در آنچه می گوید تردید می کنیم و گاه سوالی پیدا می شود که گوشه متن یادداشت می کنیم. این گفت و گویی انتقادی با متن است.
۳. حدس زدن در باره مطالب آتی متن: وقتی با متن کمی آشنا شدیم و شیوه استدلال متن به دست مان آمد٬ مسیر بحث را حدس می زنیم و پیش از آن که به گام های بعدی نویسنده برسیم٬ پیش بینی می کنیم که چه خواهد گفت.
گاهی این اشتیاق ما را به خواندن بیشتر ترغیب می کند و گاهی آن قدر از این که متن قابل پیش بینی است که خسته می شویم و آن را رها می کنیم. هر متنی تا آن جا ما را به دنبال خود می کشاند و جذابیت دارد که بازی حدس و پیش بینی را بتوان با آن ادامه داد و از یافتن تازه ها در متن شگفت زده شد.
به عبارت دیگر، متن خوب همیشه ما را غافلگیر می کند٬ چون می بینیم چیزهای تازه ای در مسیر بحث پیش کشیده که فکرش را نمی کردیم و این باعث می شود از متن بیاموزیم.
۴. مشخص کردن نکات کلیدی و جملات درخشان متن: این بخشی از همان خواندن فعال است. ما طبعا نمی توانیم همه آنچه را می خوانیم به یاد بسپاریم و ضروری هم نیست. بنابراین سعی می کنیم بهترین چیزهایی را که در کتاب خوانده ایم برای خود حفظ کنیم و به دانش خود بیفزاییم.
۵. تصویر کردن متن در ذهن: متن پیوسته در حال تبدیل شدن به تصویر است در ذهن ما. اگر داستان می خوانیم٬ کلمات داستان تصویرها را برای ما نقاشی و ترسیم می کنند. اگر کتاب تاریخ می خوانیم تاریخ پیش چشم مان زنده می شود.
اگر متن استدلالی می خوانیم یا متن علمی خود را در محضر استاد یا در آزمایشگاه و کلاس تصور می کنیم. تصور کردن متن یعنی این که خواندن ما را درگیر خود کرده است. بدون درگیری با متن از آن چیزی نمی آموزیم و از آن لذت نمی بریم.
۶. بازخوانی بخ شهای دشوارتر یا دیریاب تر متن: همه متن ها با یک بار خواندن فهمیده نمی شوند. یا ممکن است بخش هایی از متن راحت تر فهمیده شود و بخش های دیگری دیریاب تر باشد. در این جا نیاز به برگشت و مرور و بازخوانی داریم.
برای خواندن یک متن یک روش همیشه جواب نمی دهد. بسته به غنای متن و میزان آشنایی قبلی ما با آن یا تازگی های آن گاه کندتر و گاه سریع تر پیش می رویم و گاه باز می گردیم تا بازخوانی کنیم تا یا بهتر بفهمیم یا لذت آن قطعه را مکرر کنیم.
۷. ترکیب کردن آموخته هایمان از متن با آنچه پیش از این می دانستیم. این اتفاقی است که پس از خواندن و اصولا همراه با خواندن پیش می آید. هر نکته تازه ای در جایی کنار نکته های قبلی ما از کتاب های پیشین می نشیند.
وقتی کتاب را تمام می کنیم٬ دید تازه داریم که ناشی از ترکیب دانسته های قبلی مان با تازه های کتاب جدید است. هدف از آموختن همین است و با همین روش است که رشد می کنیم.







نوع مطلب : مهندسی صنایع، روش های تحقیق، 
برچسب ها : روش های تحقیق،
لینک های مرتبط :

پنجشنبه 21 شهریور 1392
دوشنبه 30 مرداد 1396 08:43 ق.ظ
I wanted to thank you for this wonderful read!! I certainly loved every little bit of it.
I have got you book-marked to look at new stuff you post…
دوشنبه 16 مرداد 1396 10:51 ق.ظ
It's awesome to pay a visit this web page and reading
the views of all friends concerning this piece of writing, while
I am also zealous of getting experience.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره انجمن


این وبلاگ توسط مهندسین صنایع دانشگاه مهرآستان برای اطلاع رسانی و در اختیار قراردادن موارد مورد نیاز مهندسی صنایع ایجاد شده است.
امیدواریم که به کمک شما بتوانیم در هدف خود موفق باشیم.

تماس با مدیر : بهاره عبدی ولمی Abdi_Bahareh@yahoo.com
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
فرم تماس
نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
امکانات دیگر
کلیه حقوق این وبلاگ برای انجمن علمی مهندسی صنایع مهرآستان محفوظ است